|
Visual Basic hakkında internetde sayısız
doküman bulabilirsiniz. Hatta birazda ingilizceniz varsa bu
kaynakların sayısının çok daha fazla artacağından emin
olabilirsiniz. Ama bizim buradaki amacımız hiç Visual Basic
bilgisi olmayan birinin dahi çok rahat bir şekilde anlayabileceği
, tamamen bir kurs mantığıyla işlenecek ve aylık takip edilen bir
ders olarak algılanacak bir yapıyı oluşturmak. Bu yüzden burada
bulacağınız dökümanlar tamamen bir ders planına uyularak
anlatılacak .Yani internetteki diğer kaynaklardan farklı olarak
bir plan doğrultusunda her ay bir konu işlenecek ve bu konuyla
alakalı örnekler anlatımlı olarak verilecektir. Ben yerinizde
olsaydım bu derginin çıkacağı günü sabırsızlıkla beklerdim yani
her ayın 25’i.Neyse birazda Visual Basic’ den ve bu programla
neler yapabileceğimizden bahsedelim.
Herşeyden önce Visual Basic bir programlama
dilidir. Yani bu programı kullanarak iki sayıyı toplayan veya
çarpan bir programda yazabilirsiniz, çok büyük bir database
kullanan kurumlar arası ve internet üzerinden çalışan bir
programda yazabilirsiniz. Tabii ki bunu belirleyen en büyük unsur
sizin bilgi ve becerileriniz. Kendi IRC programınızdan tutunda
kendi Web Browser’ınıza kadar, MS Access veritabanını kullanan bir
programdan tutunda çok karmaşık ilişkilerle düzenlenmiş bir Oracle
veritabanını kullanan bir programda yazabilirsiniz. Ayrıca Visual
Basic diğer Microsoft ürünleriyle son derece uyumludur.Bu da bize
çok büyük bir avantaj sağlar. Böylece siz bir Exchange formunu da
Visual Basic kullanarak oluşturabilirsiniz veya bir MS SQL
Server’daki datalarada yapmış olduğunuz programla ulaşıp,bu
datalar üzerinde değişiklik yapabilir,yeni datalar girebilir
,girilen dataları silebilirsiniz.
Visual Basic nesneye dayalı (Object-Oriented)
bir programlama dilidir. Yani program içinde kullanılan nesneler
önceden hazırlanmış bir şekilde programı yazan kullanıcının
hizmetine sunulur. Bu nesnelerin en basit örneği command button
dediğimiz nesnedir.(Hani Windows’ da bir dosyayı silmek
istediğimizde bize sorduğu sorunun altındaki evet ve hayır
buttonları var ya işte onlar. ;-). Biz Visual Basic kullanarak
kendimize özel nesneler de yapabiliriz. Bu bizim işimize ne zaman
yarar? Diyelim ki Visual Basic’ in bize sunmuş olduğu standart
nesneler bizim işimizi tam olarak görmüyor. O zaman bizde oturur
kendi nesnemizi kendimiz yazarız. Ayrıca işleri sadece bu
nesneleri yazmak olan firmalarda mevcut. Bunların tasarlamış
olduğu nesneleri de kendi programımızda kullanabiliriz. Bu
firmalar yazmış oldukları nesneleri ya belirli bir ücret
karşılığında satmakta yada freeware veya shareware olarak internet
üzerinden dağıtmaktadırlar. Mesela
Download.com
adresinde ki ActiveX ‘ler bu türden nesnelerin download
edilebildiği bir adres.Ayrıca internetteki arama motorlarında
Activex yada ocx yazarak bu tür nesnelere kolay bir şekilde
ulaşabilirsiniz.
Visual Basic, olay temelli bir programlama
aracıdır. Peki olay temelli (event-driven) ne anlama geliyor?
Programınız kullanıcının yapmış olduğu işlemlere göre yanıt
veriyor. Mesela bir formun üzerindeki bir button’ a tıklanması bir
olaydır ve siz bu olaya ait ve sadece bu olayın meydana gelmesi
sırasında çalışacak bir kod yazarsınız ve bu kod sadece o olay
meydana geldiğinde çalışır. Genelde bir nesneye ait birden fazla
olay tanımlanmıştır. Bu olayları her bir nesneyi incelerken ayrı
ayrı anlatmaya çalışacağız.
Şimdi de sıra Visual Basic’in kurulumuna
geldi.Biz kodlarımızı Visual Basic ‘in son versiyonu olan Visual
Basic 6.0 kullanarak yazacağız. Ama yazacağımız kodlarımızı 5.0 ,
hatta 4.0 da bile çalışacak şekilde yazacağız. Malum herkeste son
versiyon olmayabilir. Visual Basic 6.0 ‘ın kurulacağı bir makinada
olması gereken minimun konfigürasyona gelince;
İşletim sistemi: Win 95, Win 98, Win
NT 4.0, Win 2000
İşlemci: 80486 veya daha üstü bir microişlemci
Harddisk Alanı: Minimun 50 MB
Ekran kartı: VGA yada daha yüksek çözünürlüğü destekleyen
bir ekran kartı
RAM:16 MB RAM
Tabii ki yukarıdaki konfigürasyon Visual
Basic ‘in kurulması için gerekli minimum konfigürasyon.(Bir
programcı olmaya karar verdiyseniz konfigürasyonunuzu mümkün
olduğunca yüksek tutmanız sizin açınızdan iyi olacaktır. Mesela
bir PII bilgisayar ve 64 RAM )
Birazda Visual Basic’teki proje ve
formlardan bahsedelim. Yeni bir Visual Basic programına bir proje
olarak başlanır. Varsayılan proje türü standart EXE’ dir. Eğer exe
haricinde bir proje üzerinde çalışmak istersek mesela yukarıda
bahsettiğimiz bir ocx projesi üzerinde çalışmak istiyorsak bunu
yeni proje sayfasından seçebiliriz.Proje penceresiyle birlikte bir
form ekrana gelir. Projenin başlangıç adı Project1, formun
başlangıç adı ise Form1’dir. Her Visual Basic uygulamasında en az
bir form bulunur. Form üzerine denetimler ve grafikler eklenerek
uygulama geliştirilir. Her bir form aynı zamanda form tasarımının
yapıldığı bir alandır. Formlar uygulamanın kullanıcı arabirimini
oluşturur.Yani kullanıcını birebir muhatap olduğu kısım bu
formlardır.Visual Basic kontrollerinden istenilen kontroller form
üzerine fare ile yerleştirilerek uygulamanın arabirimi
oluşturulur. Bu arabirim üzerinde metin kutuları (textbox), komut
düğmeleri(command buttons) gibi veri işlem elemanları yer alır.
Ardından istenilen olaylara göre kodlar yazılarak programın
yazılması sağlanır.
Visual Basic’in araç kutusuna gelince,
aşağıda bu araç kutusunda bulunan standart kontrolleri ve ne işe
yaradıklarını bulabilirsiniz;
| PictureBox
|
Resim kutusu |
Bitmap, Icon, GIF
resimlerin gösterilmesini sağlar. |
| Label |
Etiket |
Sadece bilgi vermek yada
görüntü olarak form üzerinde durur. Genellikle metin
kutularının adlarını göstermek için kullanılır. |
| TextBox |
Metin Kutusu |
Veri girişi için kullanılan
bir kontroldür. Hemen hemen bütün programlarda kullanıcılardan
veri girişi, değiştirme yapması gereken alanlar gerekir. İşte
metin kutusu bu amaçla kullanılır. |
| Frame |
Çerçeve. Kontrolleri
gruplamak için kullanılır. |
| Command Button |
Komut düğmesi. Bir işlemin
başlatılmasını sağlar. Genellikle fare üzerine tıklanarak
kullanılır. |
| CheckBox
|
İşaret Kutusu. Bir seçim
yapmayı sağlar. |
| OptionBox
|
Seçenek Kutusu. Seçim
yapmayı sağlar. |
| ComboBox |
Açılan Kutu.x |
| ListBox |
ListBox Liste. Birçok
elemanı liste biçiminde göstermek için kullanılır |
| HscrollBar |
Yatay kaydırma çubuğu.
Yatay olarak kullanılan kaydırma çubuğu |
| VscrollBar
|
Dikey kaydırma çubuğu.
Dikey olarak kullanılan kaydırma çubuğu |
| Timer |
Zaman saati. Zamanın takip
edilmesini sağlar. |
| DriveListBox |
Sürücü listesi. Sistemdeki
sürücüleri listeler. |
| DirListBox |
Dizin listesi. Sistemdeki
dizinleri (klasörleri) listeler. |
| FileListBox |
Dosya listesi. Bir dizin
içindeki dosyaları listeler. |
| Shape |
Şekil. Şekil çizmeyi
sağlar. |
| Line |
Çizgi. Çizgi çizmek için
kullanılır. |
| Image |
Resim gösterme.
Sadece resimleri göstermek için kullanılır. |
| Data |
Data. Verileri göstermek
için kullanılır. |
| OLE |
OLE |
File Menüsü
| New Project
|
Yeni bir projeye başlamayı
sağlar. |
| Open Project |
Daha önce kaydedilmiş bir
projeyi açar. |
| Add Project |
Mevcut projeye yeni
projeler ekler. |
| Remove Project
|
Projeyi ve elemanlarını
ortadan kaldırır. |
| Save Project Group |
Projeleri grup kayıt eder. |
| Save Project Group As
|
Projelere yeni ad vererek
kaydeder. |
| Save Form1 |
Aktif durumdaki formu
kaydeder. |
| Save Form1 As |
Aktif durumdaki formu
değişik adla kaydeder. |
| Save Selection |
Seçili kaydet. |
| Save Chance Script |
Transact-SQL deyimlerinin
kayıt edilmesini sağlar. |
| Print |
Form görüntülerinin veya
kod sayfalarının yazdırılmasını sağlar. |
| Print Setup |
Yazıcı ayarları. |
| Make Project1.exe |
Projenin EXE dosyası haline
getirilmesini sağlar. |
| Make Project Group
|
Projeleri bir grup olarak
birleştirir. |
| Exit |
Visual Basic’ten çıkış. |
Edit Menüsü
| Undo |
Son yapılan işlemi geri
alır. |
| Redo |
Geri alınan son işlemi
tekrarlar. |
| Cut |
Seçili olanları keserek
panoya atar. |
| Copy |
Seçili olanları
kopyalayarak panoya atar. |
| Paste
|
Daha önce
kesilmiş yada kopyalanmış olanları yapıştırır. |
| Paste Link |
Daha önce kopyalanmış
olanları bağlantılarını oluşturur. |
| Remove |
Seçilen
elemanları siler. |
| Delete |
Seçilen elemanları siler. |
| Delete table from
Database |
Tabloyu veritabanından
siler. |
| Select All
|
Form üzerindeki yada kod
penceresindeki bütün elemanlar seçilir. |
| Select All Columns |
Bütün kolonları seçer. |
| Table |
Tablo komutlarını gösteren
bir alt mönü. |
| Find |
Kod penceresinde istenilen
bilgiyi bulur. |
| Find Next |
Bir sonrakini bulur. |
| Replace |
Bulunan bir sözcüğü
değiştirmeyi sağlar. |
| Indent |
Satırı içerden başlatır. |
| Outdent |
Dışarı alır. |
| Insert File |
Koda bir dosyadan ekleme
sağlar |
| List
properties / Methods |
Yazılan
nesnelerin özelliklerinin açılan bir liste olarak ekrana
getirilmesini sağlar. |
| List Constants
|
Bir özelliğin alacağı
değerleri listeler. |
| Quick Info |
Bir deyimin
kullanım biçimini gösterir. |
| Parameter Info |
Bir deyimin parametrelerini
gösterir. |
View Menüsü
| Code |
Kod penceresini görüntüler. |
| Object |
Formu görüntüler. |
| Definition |
Kod.
|
| Last Position |
Bir önceki konuma
gidilmesini sağlar. |
| Object Browser
|
Mevcut proje yada Visual
Basic nesnelerinin seçilmesini sağlayan görsel yardımcı. |
| Immediate Window |
Programın kesilmesi yada
hata bulunduğunda (Debug durumunda) istenilen değişkenlerin
değerlerinin izlenebildiği pencere. |
| Locals Window |
Yine debug durumunda yerel
değişkenlerin değerlerinin izlenmesini sağlar |
| Watch Window
|
Bir ifadenin durumunun
izlenmesini sağlar. |
| Call Stacks
|
Çağırılmış ama
tamamlanmamış procedure’leri gösterir. |
| Project Explorer
|
Proje içinde yer alan
elemanlar görüntülenir. |
| Properties Window |
Özellikler penceresi
görüntülenir. |
| Form Layout Window |
Formun ekrandaki
görüntüsünü gösterir. |
| Property Pages
|
Özellikler tablosunu
gösterir. |
| Table |
Veritabanı, query gibi
ortamlarda seçilen penceresinin açılıp kapanmasını sağlar. |
| Zoom |
Büyütme |
| Show Panes |
Bölümleri göster. |
| Toolbox |
Araç kutusunun
görüntülenmesi / görüntülenmemesi sağlanır. |
| Data View Window |
Veri Bakış Penceresi |
| Color Palette |
Form üzerinde renklendirme
yapmak için kullanılan renk paleti ekrana gelir. |
| Toolbars |
Araç çubuklarının
görüntülenmesi için kullanılır. |
| Visual Component Manager
|
Görsel Bileşen Yönetimi |
Project Menüsü
| Add Form |
Projeye yeni bir form
ekler. |
| Add MDI Form |
Projeye yeni bir MDI form
ekler. |
| Add Module |
Projeye yeni bir modül
ekler. |
| Add Class Module
|
Projeye yeni bir modul
ekler. |
| Add User Control |
Projeye yeni bir kullanıcı
kontrolü ekler. |
| Add Property Page |
Projeye yeni bir user
document ekler. |
| Add User Document |
Projeye yeni bir property
ekler. |
| Add ActiveX Desingner |
Projeye yeni bir ActiveX
Designer ekler. |
| Add File |
Projeye dosya ekler. |
| Remove <form> |
İstenilen eleman
kaldırılır. |
| References
|
Çeşitli kütüphanelerin
yüklenmesi sağlanır. |
| Components
|
Araç kutusuna eklenecek
bileşenleri gösterir. |
| <Proje> Properties |
Projenin özellikleri
düzenlenir. |
Format Menüsü
| Align |
Form üzerindeki birden çok
elemanın birbirine hizalanmasını sağlar. |
| Make Same Size |
Form üzerindeki birden çok
elemanın birbirine göre aynı boyuta getirilmesini sağlar. |
| Size to Grid |
Form üzerindeki elemanların
form üzerindeki ızgaraya göre boyutlarını ayarlar. |
| Horizontal Spacing |
Form üzerinde birden çok
eleman arasındaki yatay boşluğu ayarlamak için kullanılır. |
| Vertical Spacing |
Form üzerinde birden çok
eleman arasındaki dikey boşluğu ayarlamak için kullanılır. |
| Center in Form |
Form üzerindeki elemanların
forma dikey yada yatay olarak ortalanmasını sağlar. |
| Order |
Form üzerinde üst üste
duran elemanların sırasını belirler. |
| Lock Controls |
Form üzerindeki elemanların
kilitlenerek yerlerinin oynamamasını sağlar. |
Debug Menüsü
| Step Into |
Programın satır satır
çalışmasını sağlar. F8 tuşu. |
| Step Over |
Programın procedure olarak
çalışmasını sağlar. |
| Step Out |
Programın |
| Run to Cursor
|
Programı bulunulan satıra
kadar çalıştırır. |
| Add Watch
|
Program çalışırken
değişkenlerin değerlerini kayıt eder ve izlenmesini sağlar. |
| Edit Watch |
İstenilen izleme satırını
düzenler. |
| Quick Watch
|
Değişkenlerin seçildikleri
andaki değerleri görüntülenir. |
| Toggle Breakpoint |
Bir satıra kesme noktası
işareti vererek programın bu satıra durması sağlanır. |
| Clear All Breakpoints
|
Bütün kesme noktalarını
kaldırır. |
| Set Next Statements
|
Bir sonraki Statement’ı
kurar. |
| Show Next Statements |
Bir sonraki Statement’ı
gösterir. |
Run Menüsü
| Start |
Programı çalıştırır. F5
tuşu. |
| Start With Full Compile
|
Programı derler /
çalıştırır. |
| Break |
Programı keser. |
| End |
Programı sonlandırır. |
| Restart |
Programı yeniden başlatır. |
Query Menüsü
| Run |
Sorguyu çalıştırır. |
| Clear Results |
Sorguyu temizler.
|
| Verify SQL Syntax
|
SQL deyimini denetler. |
| Group By
|
Guruplar. |
| Change Type |
Sorgu tipini değiştirir. |
| Add to Output
|
Seçilen kolonu giriş
bilgisine ekler. |
| Sort Ascending
|
Artan sırada sıralar. |
| Sort Descending
|
Azalan sırada sıralar.
|
| Remove Filter |
Filtreyi kaldırır. |
| Select All Rows From |
Bütün satırları seçer.
|
Diagram Menüsü
| New Text Annotation
|
Metin açıklama ekler. |
| Set Text Font |
Metin yazı tiplerini
düzenler. |
| Add related Tables |
İlişkili tablolar ekler |
| Show Relationship Labels
|
İlişki etiketlerini ekler. |
| Modify Custom View
|
Özel görünümü değiştirir. |
| View Pages Breaks |
Sayfa aralarını (sonlarını)
göster. |
| Recalculate Page Breaks |
Sayfa aralarını (sonlarını)
yeniden hesaplar. |
| Arrange Selection |
Yeniden düzenler. |
| Arrange Tables |
Tabloları düzenler. |
| Autosize Selected Tables |
Tabloları yeniden
boyutlandırır. |
Tools Menüsü
| Add Procedure |
Kod penceresinde yeni bir
prodecure yaratmak için kullanılır. |
| Procedure Attribute |
Özellik ve metotları
düzenler. |
| Menu Editör |
Bir mönüyü tasarlayan
iletişim kutusu. |
| Options |
Visual Basic ortamını
düzenlemek için kullanılır. |
Add-Ins Menüsü
| Visual Data Manager |
Veritabanı düzenleme aracı. |
| Add-In Manager
|
Ek programları
ekleme/kaldırma. |
Window Menüsü
| Tile Horizontally |
Yatay döşeme. |
| Tile Vertical |
Dikey döşeme. |
| Cascade |
Basamaklama. |
| Arrange Icons |
|
Help Menüsü
| Contents |
İçerikler. |
| Indx |
İndeks. |
| Search |
Arama. |
| Technical Support |
Teknik destek seçenekleri. |
| Microsoft on the Web |
Microsoft ‘un Web sitesine
bağlantı. |
| About Microsoft Visual
Basic. |
Visual Basic programınız
hakkında bilgiler |
Açılış Penceresi
Visual Basic'i ilk açtığınızda bu pencere
karşınıza çıkacaktır.Burada Standart EXE açılışta seçili
haldedir.Bizim de şimdilik üzerinde çalışacağımız kısım da burası
zaten.Diğer kısımlar haftalar sonraki derslerimizde işimize
yarıyacak.Şimdi bizim yapmamız gereken Standart Exe seçili
haldeyken "aç" butonunu tıklamaktır.
Visual Basic Ekranı
Form Penceresi:Açılışta üzerinde
hiçbirşey yoktur,daha sonra yazacağınız programda kontrol
elemanlarını(buton,text kutusu,resim kutusu vb.)üzerinde
barındıracak olan penceredir.Kontrol elemanları formun üzerine
yerleştirilir,Formlar da birleşerek programı oluşturur(1 programda
tek form veya daha fazla form olabilir,çok formlu uygulamaları
sonraki derslerde göreceğiz)
Tool Box Penceresi:Formun üzerine
yerleştireceğimiz kontrol lelemanlarını(buton,text kutusu,combobox,resim
kutusu vb..)üzerinde bulunduran penceredir.Bu penceredeki
araçların fonksiyonlarını teker teker birdahaki derste
göstereceğim
Form Explorer Penceresi:Bu pencere
sayesinde programımızdaki form,modul vb. arasında geçiş
yaapabiliriz.Bu pencerenin en üstünde 3 tane buton var,bu
butonlardan en soldaki kod penceresini(kod yazacağımız
pencereyi),onun yanındaki buton ise tasarım
penceresini(programımızın görünümünü düzenlediğimiz,toolboxtaki
kontrol elemanlarını mousemiz yardımıyla formun üzerine
yerlestirtidiğimiz pencere)penceredir.En sondaki pencere ise form
ve modulleri tek bir dosya halinde veya açık bir şekilde görmemizi
sağlar.
Properties Penceresi:Bu pencere
sayesinde kontrol elemanlarının( buton, text kutusu,resim kutusu
vb.) özelliklerini ayarlayabiliriz.Kontrol elemanlarını ayrı ayrı
incelediğimizde bu pencereyi ayrıntılı bir şekilde öğrenmiş
olacağız.Ama benden tavsiye şimdiden formun üstüne rastgele buton
felan koyun,properties penceresinden özelliklerini felan
değiştirin,bence en güzel öğrenme yöntemidir deneme-yanılma.
Form Layout Penceresi:Bu pencere
üzerindeki kısmı, mouseniz yardımıyla kaydırabilirsiniz.Bu pencere
,programınızı F5 diyerek çalıştırdığınızda, form veya
formlarınızın monitörde açılacağı konumun ayarını yapabileceğiniz
penceredir.
Tool Box penceresi önemli ve detaylı olduğu
için birdahaki yazıda bu pencereyi inceleyeceğiz..
|